Over voeding en weerstand tegen virusinfecties

Een korte review van feiten over voeding en weerstand tegen virale infecties

Vanzelfsprekend is het altijd belangrijk om zo gezond mogelijk te eten. Zeker als er extra uitdagingen zijn voor het immuunsysteem. Het nieuwe coronavirus is zo’n uitdaging. Omdat veel mensen nog niet eerder met dit type virus geïnfecteerd zijn geweest is er vaak nog geen immuniteit opgebouwd. Het is dan ook niet gek dat er veel mensen zich afvragen of ze iets kunnen doen op het gebied van voeding om hun lichaam te wapenen tegen infectie of om zo snel mogelijk te herstellen. Wat is hierover bekend? We geven hieronder een snapshot van fundamentele inzichten:

 

1.Een goed functionerend immuunsysteem is essentieel voor bescherming tegen infecties. Voeding is één van de hoekstenen van het immuunsysteem.

Het immuunsysteem gebruikt veel energie en heeft bouwblokken nodig voor onder andere opbouw en onderhoud van immuuncellen. Daarom zijn brandstof en bouwstoffen hard nodig voor het immuunsysteem. De voornaamste brandstof is glucose, dat door het lichaam wordt gehaald uit onder meer koolhydraten en vetten. Belangrijke bouwstoffen zijn eiwitten, vitaminen en mineralen (1).

 

2. Ondervoeding beïnvloedt het immuunsysteem negatief.

Ondervoeding kan leiden tot te lage hoeveelheden in het lichaam van belangrijke micronutriënten zoals vitamine A, C en E en mineralen zink, ijzer en jodium. Dit soort tekorten hebben negatieve effecten zoals grotere gevoeligheid voor infecties (2).

 

3. Obesitas beïnvloedt het immuunsysteem negatief.

Tijdens de H1N1 influenza pandemie in 2009 is gebleken dat mensen met obesitas een hoger risico op intensive care opname en sterfte hebben als gevolg van een infectie met dit luchtwegvirus (3). Waarom dit zo is wordt nog onderzocht. Waarschijnlijk komt het door defecten in T-cellen die een belangrijke rol in de immuunrespons spelen (4).

 

4. Over de relatie tussen voeding en coronavirusinfectie is nog weinig bekend. Twee zaken zijn al wel duidelijk:

Ten eerste: het SARS-CoV-2 virus dat verantwoordelijk is voor de huidige uitbraak is waarschijnlijk niet afkomstig van een vleermuis die werd verkocht op de Huanan markt. Op basis van de laatste wetenschappelijk inzichten is het aannemelijk dat het virus initieel in vleermuizen is ontstaan. Ook is het op basis van epidemiologisch onderzoek duidelijk geworden dat het virus is overgedragen op een persoon die zich op de markt in Huanan bevond. Daarom werd eerst gedacht dat vleermuizen die worden verkocht op deze markt de bron vormden. Klein probleempje: ten tijde van de eerste infecties werden er geen vleermuizen verkocht – verkeerde seizoen. Daarom wordt gedacht dat vleermuizen het virus eerder al hebben overgedragen op andere wilde dieren die wel werden verkocht op de markt (5).

Ten tweede: Het coronavirus wordt niet overgedragen door eten. De Europese Federatie voor voedselveiligheid (EFSA) heeft onderzoek gedaan naar overdracht van coronavirussen via voeding. Er zijn geen aanwijzingen gevonden dat het eten van voeding het virus kan overdragen. Wel raadt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan om hygiënisch te werk te gaan bij het verwerken en bereiden van voeding. Het advies is om goed de handen te wassen, vlees goed door te bakken en kruisbesmetting tussen rauw en bereid voedsel te vermijden.

 

Dan resteert de vraag: hoe zorg je voor een goede weerstand met voeding?

Het Voedingscentrum geeft antwoord op deze vraag. Aldus het Voedingscentrum: “Door gezond te eten, genoeg te slapen en regelmatig te bewegen, blijft je weerstand zo hoog mogelijk. Met een goede weerstand is je lichaam beter bestand tegen ziekmakende bacteriën en virussen en word je minder snel ziek. Mocht je toch ziek worden, dan herstel je sneller.” Tips:

  • – Eet veel groente en fruit; dagelijks minimaal 250 gram groente en 2 porties fruit.
  • – Kies vooral volkoren, zoals volkorenbrood, -pasta en -couscous en zilvervliesrijst.
  • – Varieer met vlees, vis, peulvruchten, noten, eieren en vegetarische producten.
  • – Neem genoeg magere en halfvolle zuivel, zoals melk, yoghurt en kaas.
  • – Eet dagelijks een handje ongezouten noten.
  • – Drink voldoende vocht, zoals kraanwater, thee en koffie.
  • – Gebruik zachte of vloeibare smeer- en bereidingsvetten, zoals olie, halvarine en vloeibaar bak- en braadvet.

De Amerikaanse Vereniging voor Voeding heeft ook een aantal handige suggesties om gezond te eten tijdens de coronavirus pandemie (6):

  • – Minimaliseer het aantal bezoeken aan de supermarkt tijdens de pandemie. Plan vooruit voor ten minste 5 dagen. Bedenk van te voren hoeveel tijd je hebt om te koken en denk aan hoe je gezond kan ontbijten, snacken, lunchen en dineren. Met een goed voorbereid boodschappenlijstje haal je precies de juiste ingrediënten in huis.
  • – Heb je thuis kinderen? Betrek ze bij het plannen en bereiden van gezonde maaltijden. Vraag ze bijvoorbeeld om te kijken wat er in de koelkast ligt en dan in kookboeken of op receptwebsites te zoeken naar recepten die passen bij wat je nog in huis hebt. Laat de kinderen helpen bij het bakken van brood, het koken van een ei of een eigen saladedressing maken.
  • – Maak van thuis eten een positieve ervaring: eet gezamenlijk aan tafel met de familie, probeer nieuwe recepten en kijk of je iemand blij kan maken door een paar extra porties te koken en weg te geven.

 

Referenties:

1.Calder, Kulkarni. Nutrition, immunity and infection. 10 October 2017. CRC Press

2.Katona, Katona-Apte. The Interaction between Nutrition and Infection. Clinical Infectious Diseases, Volume 46, Issue 10, 15 May 2008, Pages 1582–1588

3.Loui, Acosta, Samuel et al. A Novel Risk Factor for a Novel Virus: Obesity and 2009 Pandemic Influenza A (H1N1). Clinical Infectious Diseases, Volume 52, Issue 3, 1 February 2011, Pages 301–312

4.Paich, Sheridan, Handy et al. Overweight and obese adult humans have a defective cellular immune response to pandemic H1N1 Influenza a virus. Obesity,Volume 21, Issue 11, March 2013

5.Lu, Zhao, Li et al. Genomic characterisation and epidemiology of 2019 novel coronavirus: implications for virus origins and receptor binding. The Lancet, VOLUME 395, ISSUE 10224, P565-574, FEBRUARY 22, 2020

6.American Society for Nutrition: ‘Making health and nutrition a priority during the coronavirus pandemic’. 18 March 2020