Hoe effectief is het FODMAP-beperkte dieet bij het Prikkelbare darmsyndroom?

Bijna 60% van de mensen met het prikkelbare darmsyndroom (PDS) geeft aan dat hun klachten worden getriggerd door specifieke voedingsmiddelen. Echter, wanneer deze voeding wordt vermeden, verdwijnen de klachten lang niet altijd (1). Het prikkelbare darmsyndroom omvat een verzameling symptomen zoals buikpijn, veranderingen in darmbeweging en veranderde ontlasting. PDS kan een grote negatieve impact hebben op levenskwaliteit. De aandoening komt relatief veel voor. In Nederland is PDS vastgesteld bij meer dan 650.000 personen, oftewel ten minste 4% van de bevolking (2).

Er wordt door wetenschappers wereldwijd gezocht naar een effectieve behandeling. Gezien de veronderstelde link met voeding, richt veel onderzoek zich op deze interactie. Er is vooral veel aandacht voor het low FODMAP-dieet, ook bekend als het FODMAP-beperkte dieet. Dit dieet is laag in fermenteerbare oligosachariden, disachariden, monosachariden en polyolen. Deze koolhydraten komen voor in allerlei voedingsmiddelen, zoals melkproducten, fruit en groenten en brood. Het mechanisme achter het FODMAP-beperkte dieet is dat het vermijden van deze koolhydraten leidt tot minder fermentatie, en dus minder gasvorming, in het darmsysteem. Dit moet leiden tot verlichting van klachten (3). In veel landen is inmiddels ervaring opgedaan met dit dieet. De grote vraag is: hoe effectief is het FODMAP-beperkte dieet nu echt als interventie bij PDS?

Effecten van het FODMAP-beperkte dieet op de korte termijn

Om deze vraag te beantwoorden heeft een groep wetenschappers in Duitsland en Australië een analyse gemaakt van de resultaten van negen studies naar het FODMAP-beperkte dieet bij PDS (4). In totaal zijn de gegevens van 596 patiënten gebruikt bij deze analyse. Uit deze analyse is het volgende gebleken:

1. Het FODMAP-beperkte dieet leidt tot afname van darmklachten bij 60% van de patiënten
2. Een afname van buikpijnklachten bij 50% van de patiënten
3. De kwaliteit van leven neemt toe met 10% tot 62%

Tevens zijn in geen van de studies negatieve bijwerkingen gevonden. Belangrijk hierbij is dat er bij deze studies enkel naar de effecten op de korte termijn is gekeken. De effecten op de lange termijn zijn minder goed bekend.

Effecten op de lange termijn

Om de langetermijneffecten van het FODMAP-beperkte dieet beter te begrijpen hebben Engelse wetenschappers een studie uitgevoerd bij 103 PDS-patiënten. Deze mensen volgden het aangepaste FODMAP-dieet voor een periode van 6 tot 18 maanden op basis van advies van hun diëtist. De meest patiënten hadden overigens zelf een ‘draai’ gegeven aan het dieet op basis van persoonlijke ervaringen, door bepaalde voeding toe te voegen of juist te vermijden. Het overgrote deel van de patiënten gaf aan dat dit dieet acceptabel was en geen negatieve impact had op hun eetplezier. Vergeleken met mensen die waren teruggevallen in oude eetgewoonten, aten de mensen op het aangepaste FODMAP-dieet minder knoflook, ui, kant-en-klaar maaltijden, pasta, suikers, ontbijtgranen en andere verwerkte voedingsmiddelen.

Uiteindelijk bleek dat 57% van de PDS-patiënten die het persoonlijk-aangepaste FODMAP- dieet op de lange termijn volgden, daar daadwerkelijk baat bij hadden. Ze gaven aan minder symptomen te ervaren (5).

Het lijkt er dus op dat het FODMAP-beperkte dieet op de korte termijn bij een groot deel van de PDS-patiënten effectief is. De lange-termijn effecten zijn minder goed bestudeerd, maar er is ten minste één grote studie die laat zien dat een persoonlijk-aangepaste variant van het FODMAP-dieet ook op de lange termijn bij meer dan de helft van de mensen tot verlichting van symptomen leidt. Meer onderzoek is nodig om deze resultaten te bevestigen.

Bij Verdify kan worden gekozen voor het FODMAP-beperkte dieet. Bespreek altijd met een arts of diëtist of het verstandig is om het FODMAP-beperkte dieet te volgen en onder welke condities.

Bronvermelding

1. Eswaran, Tack, CheyFood. 2011. The forgotten factor in the irritable bowel syndrome. Gastroenterol Clin North Am, 40, pp. 141-162
2. Van der Horst, De Wit, Quartero, et al. 2012. NHG-Standaard Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) (Eerste herziening). Huisarts Wet;55(5)204-9.
3. Halmos, Christophersen, Bird, et al. 2015. Diets that differ in their FODMAP content alter the colonic luminal microenvironment. Gut, 64, pp. 93-100
4. Schumann, Klose, Lauche et al. 2018. Low fermentable, oligo-, di-, mono-saccharides and polyol diet in the treatment of irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis. Nutrition Vol.45, Pages 24-31
5. O’Keffe, Jansen, Martin, et al. 2018. Long‐term impact of the low‐FODMAP diet on gastrointestinal symptoms, dietary intake, patient acceptability, and healthcare utilization in irritable bowel syndrome. Neurogastroenterology Motility; Vol.30, Issue 1